Skip to main content

Pipo Dünyasının Ustaları: Briar’dan Meerschaum’a Tüm Malzemelerin Sırları

 Modern pipo malzemeleri denince akla ilk gelenler briar ,lületaşı (meerschaum) , kil (clay), kiraz ağacı (cherrywood), zeytin ağacı (olivewood), mısır koçanı (corn cob), morta ve kabak (gourd) pipolardır. Biz pipo severler biraz meraklı ve yaratıcı insanlarız; pipo yapılabilecek hemen her şeyi denemişizdir. Ama yıllar boyu süzülüp gelen, kendini kanıtlamış malzemeler hâlâ favorimizdir. Pipo dünyasına yeni giren biri için bu kadar çeşit kafa karıştırıcı olabilir. Peki bir malzemenin diğerine göre ne avantajı var?

Gerçekten de pipo, aklınıza gelebilecek hemen her şeyden yapılabilir.İlk pipolar muhtemelen toprağa kazılmış bir çukur ve ona takılan bir kamıştan ibaretti. Tütün yakılır, duman kamıştan çekilirdi. Ama insanız, boş durmayız; daha iyi tasarımlar, yeni malzemeler, gelişmiş hava akışı mühendisliği ve sanatla pipoları geliştirdik. Bugün elimizde, tarihin en güzel ve en verimli pipoları var.

Türkiye’de yaşayan biz pipo severler için de durum farklı değil. Lületaşı (meerschaum) zaten bizim toprağımızdan çıkıyor. Eskişehir’den dünyanın dört bir yanına gidiyor. Yani bazı malzemeler yalnızca ulaşılabilirliğiyle değil, kültürümüzdeki yeriyle de özel.


Tarihi Pipo Malzemeleri




Taş (Stone)

Kuzey Amerika Kızılderililerinin catlinite (pipestone) pipoları belki de en bilinen taş pipolardır. Bu kırmızımsı taş, törenlerde kullanılır, savaş hâlindeki kabileler bile madenine dokunmazdı. Sabuntaşı (soapstone), mermer (marble), oniks (onyx) gibi taşlardan da pipolar yapılmıştır ama ağırlıkları ve nem emmemeleri yüzünden günlük kullanıma pek uygun değiller.

Kemik, Boynuz ve Geyik Boynuzu (Bone, Horn, Antler)





Tarihin çok eski dönemlerinden beri kullanılmış ama bugün pek rastlanmayan malzemeler. Boynuz, pipo süslemelerinde ve tamper yapımında hâlâ karşımıza çıkar. Almanya’da 19. yüzyılda geyik boynuzundan pipolar üretilmiş.




Metal ve Porselen (Metal, Porcelain)



Porselen pipolar zarif ama kırılgan; metal pipolar ise nefes almaz, nem emmez. Japonya’nın ünlü kiseru pipoları küçük tütün hazneleriyle bilinir, hatta bazı modeller dövüş silahı olarak bile kullanılmış. Porselen pipolar ise 16. yüzyıldan itibaren özellikle Almanya’da alay pipolarında görülür.



Modern Pipo Malzemeleri


Kil (Clay)



Avrupa’da tütünün ilk yıllarında kil pipolar yaygındı. Nötr tat verir, temizlemesi kolaydır (ateşe atılarak arındırılabilir), ama kolay kırılır. Uzun kil pipolar bir dönem statü göstergesiydi. Bizde de meraklısı hâlâ vardır; özellikle tütünün saf tadını denemek isteyenler için birebirdir.

Kabak (Gourd)




Calabash (Calabash) tipi pipolar, gövdesi kabaktan yapılan ve tütün haznesi genellikle meerschaum olan modellerdir. Dumanı soğutur, nefis içim verir ama büyük olduklarından taşımak zor olabilir.

Morta 




Binlerce yıl bataklıkta korunmuş meşe, koyu rengi ve belirgin dokusuyla pipo severlere cazip gelir. İçimi briara (briar) benzer, ama daha sıcak içim verdiğini düşünenler de vardır.

Diğer Ağaçlar (Cherrywood, Olivewood, Pearwood)




Briar kadar dayanıklı olmasalar da farklı aromalar katarlar. Zeytin ağacı (olivewood) Türkiye’de de kolay bulunur. Ancak daha hassas oldukları için dikkatli kullanılmalıdır.


Mısır Koçanı (Corn Cob)



Fiyatıyla, hafifliğiyle ve lezzetli içimiyle yeni başlayanlar için idealdir. Çok uzun ömürlü değildir ama Amerikan pipo kültürünün sembollerindendir. Bizde de son yıllarda artan bir ilgi var.

Lületaşı(Meerschaum)



 Milli gururumuz.Dünyanın en kaliteli lületaşı Eskişehir’den çıkar. Islakken oyulması kolaydır, balmumu ile işlenir, nötr tat verir. Zamanla renklenerek (patina) eşsiz bir görünüm kazanır. Türkiye’de yaşayan bir pipo sever olarak, koleksiyonunuzda en az bir lületaşı bulundurmanızı tavsiye ederim.

Sentetikler (Synthetics)
1960’larda uzay teknolojisiyle geliştirilen ısıya dayanıklı plastikler ve reçinelerle üretilmiş pipolardır. Brylon (Brylon) gibi malzemeler dayanıklıdır ama içim sıcaklığı ve nemi nedeniyle pek sevilmez.

Briar 



Bugünün en popüler pipo malzemesi. Akdeniz ikliminde yetişen erica arborea’nın kök yumrusu kullanılır. Isıyı iyi izole eder, nem emer, uzun ömürlüdür. Türkiye’de briar bulmak biraz daha zordur ama iyi bakıldığında ömürlük bir yatırımdır.


Kısacası, ister Eskişehir lületaşıyla nefis bir patina macerası yaşayın, ister briar’ın güvenli limanında takılın, ister mısır koçanıyla keyifli bir kamp akşamı geçirin… Her malzemenin kendine has bir ruhu, hikâyesi ve içim keyfi var. Deneyin, hangisi size hitap ediyorsa onu bulun.

Dumanınız tütsülü, keyfiniz daim olsun.

Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

In Search of Pipe Dreams#13- Türkçe Kaynaklara Katkı

BAY ROBERT SCHRIRE’E BİR YANIT Bu yazı 2003 yılında, The Pipe Collector adlı bültende çıkan Bo Nordh hakkındaki bir makaleye yanıt olarak kaleme alınmıştır. O günden bu yana Robert Schrire ile birkaç kez e-posta ve telefon üzerinden görüştük. Yakında buluşmayı da planlıyoruz. İşte bu, pipo koleksiyonculuğunun en güzel yanlarından biridir: dünyanın dört bir yanından insanlarla dostluk kurmak. Bir şeylerin ters gittiğini anlamıştım… The Pipe Collector ’ın Aralık sayısı çıktıktan kısa süre sonra, üç farklı koleksiyoncu beni aradı. Bunlardan biri Wisconsin, Green Bay’den Fred Janusek’ti. Sesinden ciddi bir telaş seziliyordu. “Bu iş ciddi, Rick,” dedi Fred. “Güney Afrika’dan bir Bo Nordh koleksiyoncusu, Bo’nun pipolarında doldurma izleri (fill) olduğunu yazmış. Eğer doğruysa, bu Amerika piyasasında Bo için büyük sorun olur. Çünkü bu, aslında ‘second’ sınıf pipolar üretip onları ‘first’ diye satıyor demek olur.” Başka bir koleksiyoncu, yazıda Sixten Ivarsson’un “orta kalite briar” kullandığ...
Post a Comment
Share »

In Search of Pipe Dreams#1- Türkçe Kaynaklara Katkı

Tütün karşıtı hareket , bu ilk bölüm Reason dergisinin Haziran 1994 sayısında makale olarak yayımlandığından beri giderek daha da güç kazandı. O dönemde kaygıyla sözünü ettiğim birçok kısıtlama— örneğin Los Angeles’taki ofisimde sigara içememek —artık yasalaşmış durumda. Aynı durum önerilen vergi artışları için de geçerli; tütün vergilerine dair sürekli yeni öneriler gündeme geliyor. Neden kimse, tütün şirketlerinden daha fazla kar elde eden politikacılar hakkında yazmıyor? 1994 yılında tütün karşıtı hareket yalnızca Kaliforniya ve Washington, D.C. ile sınırlıydı ve ülke çapında yeni yayılmaya başlamıştı. Bugünse dünya çapında bir olgu haline geldi. 1990’ların ortasında puro tüketiminde yaşanan patlamayı yazarken, üç ünlü puro tiryakisinden bahsetmiştim. Üçü de şimdi vefat etti: George Burns 100 yaşında, Milton Berle 93 yaşında ve W. Clement Stone 100 yaşında öldü. Pasif içiciliğin etkilerine dair söylenecek fazla bir şey kalmıyor. Geçtiğimiz yüzyılın sonunda doğmuş ve sonsuza dek hat...
Post a Comment
Share »

In Search of Pipe Dreams#14- Türkçe Kaynaklara Katkı

  MEERSCHAUM PİPONUZU KOLAYCA RENKLENDİRİN Bu, 2003 yılında Pipes and tobaccos için yazdığım kısa bir yazıdır. Dört tane meerschaum pipom var ama onları pek sık içmiyorum; çünkü tütünün briar pipoda verdiği tadı daha çok seviyorum. Yine de arada sırada meerschaum pipolar hoş bir değişiklik sunuyor. Yıllar boyunca pek çok meerschaum içtim ve ancak yakın zamanda haznelerimi nasıl renklendireceğimi keşfettim. Yirmi yıl boyunca sonuç alamadan uğraştıktan sonra, sonunda meerschaum pipoları renklendirmenin yolunu buldum. Bunun üç adımı var ve size kesin olarak garanti ediyorum: beyaz meerschaum kaselerinizi altın kahverengiye, sanki özenle kızarmış bir marshmallow tonuna dönüştürebilir ya da isterseniz vişne gibi kızılımsı siyaha çevirebilirsiniz. Adım adım bakalım: 1. Adım: Pipoyu için. Bazı kişiler briar yerine meerschaum’u tercih eder, bazılarıysa sadece farklılık olsun diye meerschaum kullanır. Sebep ne olursa olsun, asıl mesele piponuzun keyfini çıkarmaktır. 2. Adım: Piponuza...
Post a Comment
Share »